Aspiracja szpiku kostnego

Badania naukowe i rozwój techniczny stale się rozwijają, specjaliści mogą prowadzić wąskie badania i wczesne diagnozowanie chorób. Jednym z tych badań jest punkcja szpiku kostnego, która pozwala zidentyfikować i szybko podjąć środki, aby pozbyć się patologii. Z naszego artykułu dowiesz się, do czego służy nakłucie szpiku kostnego i jakie są jego konsekwencje.

Ogólne informacje

Dzięki tej metodzie lekarz przeprowadza pełne badanie. Często przeprowadza się diagnostykę w celu wykrycia nieprawidłowości we krwi i obecności raka. Najczęściej zabieg wykonuje się w okolicy mostka, dolnej części pleców i kości biodrowej. Dzieci przebijają się tylko od kości na pięcie.

W procesie biopsji stosuje się standardowe strzykawki i specjalne igły. Ułatwiają pobieranie tkanki z wnętrza kości. Wewnątrz igły znajduje się specjalny pręt, który zapobiega blokowaniu światła. Może również występować bloker ograniczający penetrację igły. W przypadku, gdy szpik kostny jest niezdrowy, jest płynny, dlatego łatwo go zassać.

Czy procedura jest bezpieczna?

Wielu pacjentów zastanawia się, czy punkcja szpiku kostnego jest niebezpieczna i co się dzieje potem? Pomimo odpowiedzialności i złożoności manipulacji, jest to dość proste dla pacjenta.

Biopsja nie prowadzi do negatywnych zmian w zdrowiu, rzadko może powodować komplikacje.

Przebijanie wykonywane jest wyłącznie przez wysoko wykwalifikowanych specjalistów z dużym doświadczeniem w manipulacjach tego typu. Niektóre zagrożenia dotyczą tylko dzieci, ponieważ ich tkanka kostna jest miękka, a rozmiary kości są indywidualne. Ale to nie problem, jeśli używasz specjalnych igieł.

Kto powinien zrobić badanie

Powinieneś wiedzieć, w jakich przypadkach wykonuje się punkcję szpiku kostnego i dalszą diagnozę. Najczęściej są to następujące pozycje:

  • za wprowadzenie leków do kości;
  • dla pełnej morfologii krwi z naruszeniem formuły leukocytów;
  • z podejrzeniem zapalenia szpiku kostnego;
  • z patologiami systemu makrofagów;
  • w przypadku diagnozy chorób organów krwiotwórczych, jeśli węzły chłonne są powiększone, z gorączką i wysypką w ustach;
  • jeśli podejrzewa się chłoniaka;
  • do wykrywania chorób związanych z niedoborem enzymów;
  • zidentyfikować możliwość przeszczepu szpiku kostnego;
  • podczas przygotowania do chemioterapii;
  • aby określić, czy tkanka dawcy jest odpowiednia.

Przeciwwskazania

Proces biopsji szpiku kostnego jest uważany za całkiem bezpieczny, ale istnieją przeciwwskazania do jego wdrożenia.

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do manipulacji jest ciężki przebieg objawowej skazy krwotocznej.

Nakłucie szpiku kostnego jest uważane za całkiem bezpieczną manipulację.

Inne przeciwwskazania obejmują następujące punkty:

  • pacjent ma niewydolność serca w postaci zdekompensowanej;
  • pacjent doznał zawału mięśnia sercowego;
  • skóra, w której zostanie wykonane nakłucie, ma ropne formacje;
  • cukrzyca w postaci zdekompensowanej;
  • ostre nieprawidłowe krążenie krwi w mózgu;
  • jeśli wynik biopsji nie przyniesie pożądanego efektu w późniejszym leczeniu.

Jeśli pacjent lub jego przedstawiciel odmawia wykonania manipulacji, lekarz nie ma prawa tego nalegać.

Do czego służy nakłucie szpiku kostnego?

Szpik kostny jest przeznaczony do tworzenia krwi. Dlatego próbka tej tkanki jest pobierana do badań w celu określenia obecności różnych chorób.

Badanie pomaga określić wzrost leukocytów we krwi, anemię, wzrost liczby płytek krwi i zdiagnozować funkcjonowanie szpiku kostnego.

Procedura pomaga śledzić dynamikę powstawania krwi, badać zmiany w strukturze komórkowej i ich ogólny stan.

Jeśli pacjent cierpi na raka kości, procedura jest wykonywana, jeśli podejrzewa się, że szpik kostny rozprzestrzenia się.

Biopsja ujawnia również, jak skuteczne jest leczenie pacjenta, czy leki są odpowiednie, czy mają pozytywny wpływ na czynnik sprawczy, a także czy postępuje poprawa.

Biopsja byłaby odpowiednią metodą badania neutropenii u dziecka. Analiza komórek kostnych ilustruje również, czy terapia jonizująca jest odpowiednia dla pacjenta.

Technologia manipulacji

Po wykluczeniu przez lekarza wszystkich przeciwwskazań i uzyskaniu zgody pacjenta powinien on opowiedzieć o zasadach badania. Pacjent powinien najpierw wykonać pełny test morfologii krwi i krzepnięcia krwi, porozmawiać o wcześniejszych operacjach, alergiach na leki i znieczuleniu, obecności lub braku osteoporozy.
Dzięki znieczuleniu ból podczas biopsji nie przeszkadza pacjentowi.

Powinieneś zabrać ze sobą kartę medyczną i nazwać leki, które są stale przyjmowane. Jeśli zawierają leki rozrzedzające krew, należy je odstawić na kilka dni przed biopsją. Lekarz musi zbadać alergię na znieczulenie, które jest wykorzystywane w procesie manipulacji.

To ważne! Przygotowanie pacjenta do zabiegu polega na tym, że rano może wykonywać zabiegi higieniczne i zjeść lekkie śniadanie. Przed zabiegiem należy opróżnić jelita i pęcherz. Eksperci zauważają, że tego dnia nie można wykonywać innych operacji.

Pacjenci, ucząc się, jak wykonać nakłucie szpiku kostnego z mostka, stają się spokojniejsi. Przeprowadza się go w szpitalu lub w centrum diagnostycznym, w specjalistycznym pomieszczeniu.

Krótko przed operacją pacjent przyjmuje leki przeciwbólowe i uspokajające.

Po tym, jak specjalista potraktuje miejsce przyszłej manipulacji środkiem antyseptycznym, wykonuje miejscowy środek znieczulający, wstrzykując go pod skórę.

Lekarz ustala miejsce ukłucia i pobiera niezbędną igłę. Igła jest wkładana w ruchy obrotowe z umiarkowanym naciskiem. Docierając do celu, sama igła jest trzymana w kości. Dzięki znieczuleniu pacjent odczuwa jedynie lekki ucisk, a ból go nie niepokoi.

Gdy nakłucie zostanie wykonane, wnętrze igły zostanie usunięte i podłączone do strzykawki, zasysając szpik kostny. Do badań wystarczy niewielka ilość materiału. W czasie pobierania biopsji pacjent może odczuwać lekki ból.

Po zakończeniu manipulacji igła idzie, a lekarz dezynfekuje miejsce nakłucia, a następnie nakłada opatrunek antyseptyczny na cały dzień. Po pół godzinie pacjent może iść do domu z akompaniamentem.

Po operacji warto odmówić prowadzenia samochodu i nie pracować w produkcji.

To ważne! W ciągu trzech dni po biopsji nie możesz wziąć kąpieli i wziąć prysznic, a ból powinien być leczony przepisanymi lekami.

Można wykonać nakłucie szpiku kostnego z biodra lub mostka. Główne różnice występują tylko w miejscu pobierania materiału. Zasady przygotowania do manipulacji, zasada jej postępowania i diagnoza są takie same.

Wynik badania

Wielu pacjentów interesuje się specjalistą, który pokazuje nakłucie szpiku kostnego i czy jest możliwe natychmiastowe stwierdzenie obecności nieprawidłowości.

Eksperci zauważają, że do prawidłowej analizy szpik kostny należy natychmiast zbadać. Substancja ta koaguluje znacznie szybciej niż krew, więc zawartość strzykawki jest natychmiast umieszczana na szkle do analizy. Wykonano 10 wydruków, aby uzyskać poprawny wynik.

Po zakończeniu manipulacji należy wiedzieć, jak długo czekać na wynik, ponieważ różne analizy będą gotowe w różnych odstępach czasu. Wyniki analizy będą średnio dostępne w okresie od 4 godzin do 15 dni.

Jakie są konsekwencje

Powikłania po punkcji szpiku kostnego są mało prawdopodobne, jeśli przejąłby to doświadczony lekarz. Jedynym nieprzyjemnym momentem może być krótki ból w miejscu nakłucia.

Negatywne konsekwencje mogą wystąpić, jeśli preparat był nieprawidłowy lub lekarz był niedoświadczony.

Ze wszystkich negatywnych konsekwencji mogą wystąpić:

  • zaczyna się krwawienie;
  • igła przeszła przez całą kość mostka.

Czasami może dojść do infekcji punkcyjnej. Efektów tych można jednak uniknąć, jeśli używasz jednorazowych narzędzi i przestrzegasz zasad antyseptycznych.

Jeśli pacjent cierpi na osteoporozę, procedura biopsji powinna być wykonana bardzo ostrożnie, ponieważ choroba sprawia, że ​​kości są kruche, działanie może prowadzić do złamania.

Wycofanie pacjenta

„Miałem podejrzenie raka i lekarz zalecił mi przebicie szpiku kostnego. Pomimo prostoty operacji nie zdecydował się od razu. Ale umiejętne manipulacje specjalistów były bezbolesne. Wszystko poszło na najwyższym poziomie. Lekarz powiedział, że łatwo zrobił płot, pomimo mojego wieku, a tego samego dnia pozwolili mi wrócić do domu. Dziękuję lekarzom za profesjonalizm i dobre wieści: nie mam raka ”.

Nikolay, 62 lata, Wołgograd.

Wniosek

Kolekcja szpiku kostnego to prosta manipulacja, najważniejsze jest, aby odpowiednio się do niej przygotować i wybrać profesjonalistę. Decydowanie o procedurze, czy nie, to sprawa każdego. Liczne pozytywne opinie od pacjentów, którzy przeszli przebicie sugerują, że jeśli profesjonalista przejmie kontrolę, wszystko pójdzie bez komplikacji.

Nakłucie szpiku kostnego: wskazania, przygotowanie do badania, metody

Nakłucie szpiku kostnego (lub nakłucie mostka, aspiracja, biopsja szpiku kostnego) jest metodą diagnostyczną, która umożliwia pobranie próbki czerwonego szpiku kostnego z mostka lub innej kości przez nakłucie specjalną igłą. Następnie przeprowadza się badanie uzyskanej biopsji tkanki. Zazwyczaj taka analiza jest wykonywana w celu wykrycia chorób krwi, ale czasami jest przeprowadzana w celu zdiagnozowania raka lub przerzutów.

Spożycie materiału do jego realizacji można przeprowadzić zarówno w warunkach ambulatoryjnych, jak i szpitalnych. Tkankę uzyskaną po nakłuciu przesyła się do laboratorium w celu wykonania mielogramu, analizy histochemicznej, immunofenotypowania i cytogenetycznej.

Artykuł ten dostarczy informacji na temat zasady wdrażania, wskazań, przeciwwskazań, możliwych powikłań, korzyści i metody wykonywania nakłucia szpiku kostnego. Pomoże ci to w zrobieniu pomysłu na taką procedurę diagnostyczną i możesz zadać lekarzowi wszelkie pytania.

Mała anatomia

Szpik kostny znajduje się w jamach różnych kości - kręgach, cewkach i kościach miednicy, mostku itp. Tkanka ta wytwarza nowe komórki krwi - leukocyty, erytrocyty i płytki krwi. Składa się z komórek macierzystych w stanie spoczynku lub podziału oraz komórek podtrzymujących zręby.

Do 5 lat szpik kostny jest obecny we wszystkich kościach szkieletu. Z wiekiem przenosi się do kości cewkowych (piszczel, ramię, promieniowe, udowe), płaskich (miednicy, mostka, żeber, kości czaszki) i kręgów. W miarę starzenia się ciała czerwony szpik kostny jest stopniowo zastępowany żółtym, specjalną tkanką tłuszczową, która nie jest już w stanie wytwarzać krwinek.

Zasada nakłucia szpiku kostnego

Najwygodniejszą kością do gromadzenia tkanki szpiku kostnego u dorosłych jest mostek, czyli obszar na jego ciele, zlokalizowany na poziomie II lub III przestrzeni międzyżebrowej. Ponadto ramiona lub grzebień biodrowy i wyrostki kolczyste kręgów lędźwiowych mogą być użyte do przeprowadzenia manipulacji. U dzieci w wieku poniżej 2 lat nakłucie można wykonać na kości piętowej lub plateau piszczelowym, a także na większej liczbie dorosłych na kości biodrowej.

Specjalne igły i zwykłe strzykawki (5, 10 lub 20 ml) są używane do ekstrakcji tkanek biopsji, które pozwalają na odessanie (wyssanie) tkanek z jamy mostka. Z reguły szpik kostny, zmodyfikowany przez patologię, ma konsystencję półpłynną, a jego ogrodzenie nie jest trudne. Po otrzymaniu próbek materiału, rozmazy wykonuje się na szkłach, które są badane pod mikroskopem.

Jak wygląda igła do nakłuwania?

Aby wykonać nakłucie szpiku kostnego, stosuje się nieutleniające stalowe igły o różnych modyfikacjach. Średnica ich światła wynosi od 1 do 2 mm, a długość od 3 do 5 cm Wewnątrz tych igieł znajduje się trzpień - specjalny pręt, który zapobiega zapychaniu się światła igły. W niektórych modelach istnieje bloker, który ogranicza zbyt głęboką penetrację. Na jednym końcu igły do ​​nakłuwania szpiku kostnego znajduje się element przewijający, który pozwala wygodnie trzymać urządzenie w momencie nakłucia.

Przed zabiegiem lekarz dostosowuje igłę do szacowanej głębokości nakłucia. U dorosłych może to być około 3-4 cm, a u dzieci - od 1 do 2 cm (w zależności od wieku).

Wskazania

Analizę punkcji i szpiku kostnego można podawać w następujących przypadkach:

  • leukocytowe lub kliniczne zaburzenia badania krwi: ciężkie postacie niedokrwistości, które nie podlegają standardowej terapii, zwiększona ilość hemoglobiny lub czerwonych krwinek, zwiększenie lub zmniejszenie poziomu leukocytów lub płytek krwi, niezdolność do identyfikacji przyczyn wysokiego poziomu ESR;
  • diagnoza chorób narządów krwiotwórczych na tle wystąpienia objawów: gorączka, obrzęk węzłów chłonnych, utrata masy ciała, wysypka w jamie ustnej, pocenie się, tendencja do częstych chorób zakaźnych itp.;
  • wykrywanie chorób akumulacji spowodowanych niedoborem jednego z enzymów i towarzyszącej mu akumulacji pewnej substancji w tkankach;
  • histiocytoza (patologia układu makrofagów);
  • długotrwała gorączka z podejrzeniem chłoniaka i niemożność zidentyfikowania innej przyczyny gorączki;
  • określenie przydatności tkanek przeszczepowych uzyskanych od dawcy przed zabiegiem chirurgicznym;
  • ocena skuteczności przeszczepu szpiku kostnego;
  • wykrywanie przerzutów do szpiku kostnego;
  • śródkostne podawanie leków;
  • Przygotowanie do chemioterapii na raka krwi i do oceny wyników leczenia.

Przeciwwskazania

Przeciwwskazania do punkcji szpiku kostnego mogą być bezwzględne i względne.

  • ostry zawał mięśnia sercowego;
  • niewyrównana niewydolność serca;
  • ostre naruszenie krążenia mózgowego;
  • zdekompensowana forma cukrzycy;
  • zapalne lub ropne choroby skóry w miejscu nakłucia;
  • wynik nakłucia nie będzie w stanie znacząco wpłynąć na poprawę skuteczności leczenia.

W niektórych przypadkach lekarze muszą odmówić wykonania nakłucia szpiku kostnego z powodu odmowy pacjenta (lub jego upoważnionej osoby) od przeprowadzenia procedury.

Przygotowanie do procedury

Przed nakłuciem szpiku lekarz musi zapoznać pacjenta z zasadą jego wykonania. Przed badaniem pacjentowi zaleca się wykonanie badania krwi (całkowitego i krzepnięcia). Ponadto pacjent otrzymuje pytania dotyczące obecności reakcji alergicznych na leki, przyjmowanych leków, obecności osteoporozy lub wcześniejszych zabiegów chirurgicznych na mostku.

Jeśli pacjent przyjmuje leki rozrzedzające krew (heparyna, warfaryna, aspiryna, ibuprofen itp.), Zaleca się zaprzestanie ich stosowania na kilka dni przed planowaną procedurą. Jeśli to konieczne, wykonuje się test na brak reakcji alergicznej na miejscowy środek znieczulający, który zostanie użyty do znieczulenia nakłucia.

Rano po nakłuciu szpiku kostnego pacjent powinien wziąć prysznic. Mężczyzna musi ogolić włosy z miejsca nakłucia. Na 2-3 godziny przed badaniem pacjent może zjeść lekkie śniadanie. Przed wykonaniem zabiegu powinien opróżnić pęcherz i jelita. Ponadto w dniu nakłucia nie zaleca się przeprowadzania innych badań diagnostycznych lub zabiegów chirurgicznych.

Jak wygląda procedura

Zbieranie tkanki czerwonego szpiku kostnego odbywa się w szpitalu lub centrum diagnostycznym (w warunkach ambulatoryjnych) w specjalnie wyposażonym pomieszczeniu, zgodnie ze wszystkimi zasadami aseptycznymi i antyseptycznymi.

Procedura nakłucia mostka jest wykonywana w następujący sposób:

  1. 30 minut przed rozpoczęciem manipulacji pacjent przyjmuje lek znieczulający i lek uspokajający.
  2. Pacjent pasuje do talii i leży na plecach.
  3. Lekarz leczy miejsce nakłucia środkiem antyseptycznym i wykonuje znieczulenie miejscowe. Miejscowy środek znieczulający wstrzykuje się nie tylko pod skórę, ale także okostną mostka.
  4. Po rozpoczęciu działania leku znieczulającego lekarz planuje miejsce nakłucia (odstęp między żebrami II i III) i wybiera niezbędną igłę.
  5. Wykonanie specjalisty od nakłuć wykonuje miękkie ruchy obrotowe i wywiera umiarkowany nacisk. Głębokość przebicia może być inna. Gdy koniec igły wchodzi do jamy mostka, lekarz odczuwa spadek oporu tkanki. Podczas nakłucia pacjent może odczuwać ucisk, ale nie ból. Po włożeniu sama igła jest trzymana w kości.
  6. Po nakłuciu mostka lekarz pobiera mandrynę z igły, dołącza do niej strzykawkę i wykonuje aspirację szpiku kostnego. Do analizy można wybrać od 0,5 do 2 ml biopsji (w zależności od wieku i przypadku klinicznego). W tym momencie pacjent może odczuwać lekki ból.
  7. Po zebraniu materiału do badania lekarz usuwa igłę, dezynfekuje miejsce nakłucia i stosuje sterylny opatrunek na 6-12 godzin.

Czas trwania nakłucia mostka wynosi zwykle około 15-20 minut.

Aby uzyskać tkankę szpiku kostnego z kości biodrowych, lekarz używa specjalnego narzędzia chirurgicznego. Podczas wykonywania nakłucia na innych kościach stosuje się igły i odpowiednią technikę.

Po procedurze

30 minut po zakończeniu punkcji szpiku kostnego pacjent może wrócić do domu (jeśli badanie przeprowadzono w warunkach ambulatoryjnych) w towarzystwie krewnego lub przyjaciela. W tym dniu nie jest zalecane, aby wsiadał za kierownicę samochodu lub kontrolował inne traumatyczne mechanizmy. Przez następne 3 dni musisz powstrzymać się od kąpieli i prysznica (miejsce nakłucia musi pozostać suche). Obszar nakłucia należy leczyć roztworem środka antyseptycznego przepisanym przez lekarza.

Badanie uzyskano po nakłuciu materiału

Po otrzymaniu tkanek czerwonego szpiku kostnego natychmiast zaczynają wykonywać rozmaz na mielogram, ponieważ uzyskany materiał przypomina krew w swojej strukturze i szybko koaguluje. Biopsja ze strzykawki pod kątem 45 ° wylała się na szkiełko skąpe, aby zawartość swobodnie z niego wyciekła. Następnie wypolerowany koniec innej szyby wykonuje cienkie pociągnięcia. Jeśli badany materiał zawiera dużo krwi, przed wykonaniem wymazu jego nadmiar usuwa się za pomocą bibuły filtracyjnej.

Aby wykonać badanie cytologiczne, przygotuj od 5 do 10 uderzeń (czasem do 30). Część materiału umieszcza się w specjalnych probówkach do analizy histochemicznej, immunofenotypowej i cytogenetycznej.

Wyniki badania można przygotować w ciągu 2-4 godzin po otrzymaniu rozmazów. Jeśli materiał do badania zostanie wysłany do innej instytucji medycznej, uzyskanie wniosku może potrwać do 1 miesiąca. Rozszyfrowanie wyniku analizy, czyli tabeli lub wykresu, wykonuje lekarz prowadzący pacjenta - hematolog, onkolog, chirurg itp.

Możliwe komplikacje

Powikłania po nakłuciu szpiku kostnego przez doświadczonego lekarza prawie nigdy nie powstają. Czasami w miejscu nakłucia pacjent może odczuwać niewielki ból, który ostatecznie zostaje wyeliminowany.

Jeśli zabieg jest wykonywany przez niedoświadczonego specjalistę lub jeśli zostało wykonane niewłaściwe przygotowanie pacjenta, możliwe są następujące niepożądane konsekwencje:

  • przebicie mostka kostnego;
  • krwawienie.

W niektórych przypadkach infekcja może wystąpić w miejscu nakłucia. Takiej komplikacji procedury punkcji szpiku kostnego można uniknąć, stosując jednorazowe instrumenty i przestrzegając zasad dbania o miejsce nakłucia.

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów cierpiących na osteoporozę. W takich przypadkach kość traci swoją siłę, a jej nakłucie może spowodować urazowe złamanie mostka.

Korzyści z przebicia szpiku kostnego

Nakłucie szpiku kostnego jest dostępnym, wysoce pouczającym, łatwym do przeprowadzenia i przygotowania zabiegiem. Badanie to nie stanowi poważnego obciążenia dla pacjenta, rzadko powoduje komplikacje, pozwala na dokładną diagnozę i ocenę skuteczności leczenia.

Nakłucie szpiku kostnego zajmuje ważne miejsce w diagnostyce patologii krwi i procesów onkologicznych. Jego wdrożenie umożliwia szybką i dokładną diagnozę. Po leczeniu tę technikę diagnostyczną można przeprowadzić w celu oceny jej skuteczności.

Z którym lekarzem się skontaktować

Zazwyczaj nakłucie szpiku kostnego jest przepisywane przez hematologa lub onkologa. Różne poważne choroby krwi, nowotwory złośliwe, podejrzenie przerzutów, przygotowanie pacjenta do przeszczepu szpiku kostnego lub chemioterapii, choroba akumulacji itd. Mogą stać się przyczyną przeprowadzenia takiej procedury.

Specjalista z Moscow Doctor Clinic opowiada o punkcji szpiku kostnego:

Do czego służy punkcja szpiku kostnego i co pokazuje analiza?

Nakłucie szpiku kostnego jest metodą diagnostyczną, która służy do monitorowania lub identyfikacji chorób wpływających na krew i układ krwiotwórczy. Nakłucie jest również stosowane w celu wykluczenia lub potwierdzenia niedokrwistości, białaczki i innych chorób hematologicznych. Badanie szpiku kostnego odbywa się na podstawie badania fizykalnego i historii pacjenta. W artykule zbadamy, co to jest - przebicie szpiku kostnego.

Co to jest punkcja szpiku?

Przed wykonaniem zabiegu pęcherz i jelita należy opróżnić, a inne badania diagnostyczne lub zabiegi chirurgiczne nie są zalecane w dniu nakłucia.

Szpik kostny składa się z komórek macierzystych, które są dużymi niezróżnicowanymi komórkami. Istnieją dwa główne typy komórek macierzystych, a zatem szpik kostny składa się z dwóch rodzajów tkanki komórkowej. Jeden typ bierze udział w produkcji komórek krwi, a drugi w produkcji komórek zrębowych.

Aspirację szpiku kostnego stosuje się głównie do oceny morfologii i uzyskania różnicowej liczby komórek. Materiał uzyskany podczas aspiracji można badać metodami cytogenetycznymi, molekularnymi, mikrobiologicznymi, immunohistochemicznymi i cytometrycznymi.

Biopsja i późniejsze badanie histologiczne pozwalają ocenić ogólną komórkowość szpiku kostnego, zidentyfikować zmiany ogniskowe i określić stopień naciekania przez różne patologiczne mikroorganizmy.

Pacjenci są zainteresowani: skąd pochodzi szpik kostny? Podczas nakłuwania szpik kostny jest usuwany specjalną igłą z kości miednicy lub mostka. W laboratorium można wykryć różne etapy dojrzałości krwinek. Z pomocą mielogramu można zidentyfikować choroby krwi lub układu krwiotwórczego.

Próbki szpiku kostnego można uzyskać przez aspirację lub biopsję. Próbka uzyskana metodą aspiracji jest półpłynna, dlatego może być badana przez patologa pod mikroskopem świetlnym i analizowana za pomocą cytometrii przepływowej, cytogenetycznej, analizy chromosomalnej i reakcji łańcuchowej polimerazy (PCR).

Trepanobiopsja jest rodzajem biopsji nakłuwającej, w której pobierana jest stała tkanka szpiku kostnego. Próbkę można wykorzystać do analizy immunohistochemicznej. Trepanobiopsja szpiku kostnego jest najczęściej stosowana do wyjaśnienia głównej diagnozy.

Wskazania

Nakłucie szpiku kostnego odbywa się w przypadku, gdy lekarz podejrzewa chorobę krwi i układu krwiotwórczego.

  • Diagnoza lub monitorowanie niedokrwistości, białaczki, aplazji szpiku kostnego;
  • Diagnostyka przerzutów do szpiku kostnego (rozprzestrzenianie się guzów z innych narządów);
  • Uzyskiwanie komórek macierzystych do przeszczepu.

Białaczka jest najczęstszą chorobą szpiku kostnego. Termin „białaczka” obejmuje różne choroby nowotworowe, z których wszystkie są podobne, ponieważ pochodzą od prekursorów limfocytów. Te zmienione komórki stopniowo rozprzestrzeniają się w czerwonym szpiku kostnym, tym samym wpływając na normalne tworzenie krwi. Wchodzą także do krwiobiegu, skąd atakują węzły chłonne, śledzionę, wątrobę i inne narządy wewnętrzne. Ponadto brak funkcjonalnych krwinek powoduje niedokrwistość u pacjentów.

Przeciwwskazania

Gdy zdekompensowana forma cukrzycy nie jest nakłuwana szpikiem kostnym.

Istnieje kilka przeciwwskazań do badania szpiku kostnego. Jedynym bezwzględnym powodem, dla którego nie można przeprowadzić badania, jest obecność poważnych krwotoków, ponieważ po zabiegu może wystąpić krwawienie.

Jeśli w stawie biodrowym rozwinęła się poważna infekcja, do badania należy wybrać inne miejsce. Aspirację szpiku kostnego i biopsję można wykonać bez ryzyka, nawet przy ekstremalnej małopłytkowości (niska liczba płytek krwi).

Możliwe komplikacje

Ostra przebicie może spowodować silny ból. Ten krótki i ostry ból szybko się zatrzymuje; można go również zmniejszyć za pomocą odpowiednich środków przeciwbólowych. Ponadto w rzadkich przypadkach punkcja szpiku kostnego może powodować następujące powikłania:

  • Krwawienie i zakażenie w miejscu nakłucia;
  • Uraz i zapalenie sąsiednich narządów i struktur tkankowych;
  • Zaburzenia układu oddechowego lub sercowo-naczyniowego wraz z wprowadzeniem leków uspokajających lub przeciwbólowych.

Z punkcją - podobnie jak w przypadku innych badań i procedur leczenia - mogą wystąpić potencjalnie niepożądane komplikacje. Wielu pacjentów może być zaniepokojonych silnym bólem spowodowanym nakłuciem. Jednak konsekwencje niewyjaśnionych chorób mogą być poważniejsze niż ból związany z procedurą.

Inne niekorzystne skutki obejmują:

  • Krwiaki i ropnie;
  • Sepsa (zatrucie krwi);
  • Perforacje i urazy (sąsiednie narządy, nerwy, naczynia krwionośne).

Szpik kostny można nakłuć w warunkach ambulatoryjnych lub szpitalnych (w Klinice Chorób Wewnętrznych, Hematologii, Onkologii). W zależności od sytuacji wymagana jest konsultacja lub instrukcja lekarza prowadzącego.

Postęp procedury

Paracetamol lub inne leki przeciwbólowe można przyjmować w celu łagodzenia bólu przez kilka dni.

Najpierw wykonuje się nakłucie aspiracyjne. Igła ssąca jest wkładana ręcznie przez skórę, aż osiągnie kość. Następnie igła jest przesuwana przez okostną (sztywną zewnętrzną warstwę kości) do jamy mózgu. Gdy tylko igła dostanie się do aspiratu szpiku kostnego, płyn jest pobierany. Wymaga to pewnej precyzji ruchów lekarza podczas procedury, aby uniknąć podwyższonej zawartości krwi w próbce.

Jeśli nakłucie aspiracji nie jest wystarczające, wykonuje się biopsję w okolicy szpiku kostnego. Używa się dużej igły, którą umieszcza się i zabezpiecza w korze kości. Następnie igła jest wkładana ruchem obrotowym i obracana w celu uzyskania solidnego kawałka substancji szpiku kostnego. Uzyskana próbka jest usuwana z pacjenta wraz z igłą. Czas trwania procedury może wynosić od 10 do 15 minut.

Jeśli podejrzewa się złośliwą zmianę w szpiku kostnym, można również wykonać biopsję punch. W laboratorium usuniętą tkankę można wyciąć, zabarwić i zbadać pod mikroskopem. Najczęściej biopsję punch wykonuje się u dzieci.

Po zakończeniu zabiegu pacjent jest zwykle proszony o położenie się na 5-10 minut. Po tym, jeśli nie ma krwawienia, pacjent może wstać i powrócić do codziennych czynności. Paracetamol lub inne proste środki przeciwbólowe mogą być przyjmowane przez pacjenta w celu łagodzenia bólu przez 2-3 dni. Każde pogorszenie bólu, zaczerwienienie, gorączka, krwotok lub obrzęk wymaga porady medycznej. Pacjenci nie powinni myć nakłuwanego obszaru przez 24 godziny, aby uniknąć zakażenia.

Przygotowanie do badania

Leki wpływające na krwioobieg należy przerwać na tydzień przed zabiegiem.

Nakłucie szpiku kostnego to krótka procedura ambulatoryjna. Tętno, ciśnienie krwi i inne wartości będą monitorowane przez lekarza przez godzinę. Jeśli pacjent otrzymał środek przeciwbólowy lub środek uspokajający przed zabiegiem, zabrania się prowadzenia samochodu przez jeden dzień. Zawsze należy najpierw skonsultować się z lekarzem, aby uniknąć możliwych konsekwencji procedury. Lekarz powie, które leki lub środki nie są zalecane przed zabiegiem. Czasami może to być bardzo bolesne podczas zabiegu. Zwykle silny ból powinien być nieobecny.

Przed nakłuciem lekarz pyta pacjenta o wcześniej istniejące choroby i leki zażywane poprzedniego dnia. Jeśli pacjent stosuje leki rozrzedzające krew, należy poinformować o tym lekarza. Kwas acetylosalicylowy i inne leki wpływające na krwioobieg należy przerwać na tydzień przed zabiegiem.

Wyniki

Co pokazuje przebicie szpiku kostnego? Badanie punkcji szpiku kostnego służy do identyfikacji wielu chorób, w tym: białaczki, szpiczaka mnogiego, chłoniaka, niedokrwistości i pancytopenii. Wiele informacji o krwi można uzyskać poprzez rutynowe badania - ogólne lub biochemiczne badania krwi. Jednak, aby poznać pochodzenie chorób, czasami konieczne jest zbadanie źródła komórek krwi.

Podczas aspiracji nie wszystkie krwinki są zawsze widoczne; w niektórych sytuacjach - na przykład w chłoniaku - komórki aglutynują w beleczkach kości, a nie w sinusoidach, więc nie są zbierane ani nie są widoczne w analizie szpiku kostnego.

Cena gdzie to zrobić

Średni koszt nakłucia szpiku kostnego w Moskwie i regionie moskiewskim wynosi 500 rubli rosyjskich. Mielogram - badanie punktowego szpiku kostnego - kosztuje około 2500 rubli. Cena wielu studiów zależy od konkretnej prywatnej kliniki lub szpitala miejskiego. Dlatego zaleca się określenie ostatecznego kosztu bezpośrednio w centrum medycznym.

Biopsja i aspiracja czerwonego szpiku kostnego

Hematopoeza to termin używany do opisu procesu produkcji komórek krwi. Komórki krwi wszystkich typów są wytwarzane wewnątrz szpiku kostnego, chociaż rozwój limfocytów obserwuje się głównie w tkankach limfatycznych obwodowych. U zdrowego dorosłego zwierzęcia hematopoeza jest ograniczona do aktywności czerwonego szpiku kostnego, który znajduje się w płaskich kościach, jak również w proksymalnych częściach jam szpiku kostnego w długich gąbczastych kościach, zwłaszcza w barku i biodrze. Jeśli wzrasta zapotrzebowanie na komórki krwi, nieaktywny żółty szpik kostny można wznowić w innych miejscach. Ponadto wątroba i śledziona zachowują również zdolność do produkcji komórek krwi, jeśli szpik kostny nie jest w stanie zaspokoić potrzeb: produkcja krwinek przez te narządy nazywana jest hematopoezą pozaszpikową.

Próbki szpiku kostnego można pobierać przez aspirację cienką igłą lub biopsję. Aspiracja za pomocą cienkiej igły jest łatwa do uzyskania: ich zaletą jest to, że można szybko przeprowadzić cytologię. W przypadkach, w których powtarzające się próby aspiracji kończą się niepowodzeniem, wskazane jest użycie biopsji nakłuwającej. Stany takie jak zwłóknienie szpiku można określić jedynie na podstawie analizy histologicznej tkanki uzyskanej przez biopsję.

Ocenę szpiku kostnego należy zawsze przeprowadzać w połączeniu z hemogramem, ilościowym i jakościowym badaniem krwi. Dostarczając próbki szpiku kostnego do badania patologicznego, bardzo ważne jest podanie szczegółowej historii klinicznej z pełną listą wyników hematologicznych oraz ze wskazaniem wszystkich nieprawidłowości biochemicznych.

Wskazania do pobierania próbek szpiku kostnego

Pancytopenia (zmniejszenie liczby wszystkich komórek wszystkich linii)

Cytopenia wpływająca na każdą pojedynczą linię komórkową lub bicytopenia, taka jak neutropenia, trombocytopenia lub niedokrwistość, szczególnie nie generatywna

Obecność nieprawidłowych, słabo rozwiniętych lub atypowych komórek limfoidalnych lub szpikowych (granulocytów)

Nienormalnie wysoka liczba komórek dowolnej linii

Hiperproteinemia związana z gammopatią monoklonalną lub poliklonalną

Hiperkaliemia o niejasnym pochodzeniu

Technika aspiracji i biopsji stosowana w Wielkiej Brytanii

Sprzęt do pobierania próbek szpiku kostnego:

Do pobierania próbek szpiku kostnego potrzebne są specjalne igły z mandrynem. Najczęściej używane rodzaje igieł to:

Igły klimatyczne (rys. 1), rozmiar 16 lub 18 i długość 28 lub 37 mm. Te igły ze stali chirurgicznej można ponownie sterylizować nieograniczoną liczbę razy, chociaż czasami może być konieczne ostrzenie. Dłuższą igłę można stosować dla praktycznie wszystkich małych zwierząt.

Rys. 1. Igła Klima.

Wymienne igły. Takie jak wymienne zmodyfikowane igły Illinois Jemshidi do aspiracji szpiku mostkowego i biodrowego (ryc. 2) są stosowane w zakresie wielkości 15 lub 18, długość 60-80 mm.

Rys. 2. Wymienna zmodyfikowana igła Illinois Jemshidi do aspiracji mostkowej i biodrowej szpiku kostnego. Ochronna czapka (poniżej z prawej) jest usuwana z igły, która utrzymuje mandryn na miejscu, a centralny mandryn (z białą końcówką) jest częściowo wydłużony.

Rys. 3. Igła Jemshidi (od prawej do lewej): zewnętrzna igła, centralny mandryn, tępa sonda.

Do wykonania biopsji nakłucia wymagane są igły Jamshidi (ryc. 3) o minimalnej średnicy 14 rozmiarów. Ich długość wynosi 95 mm. W niektórych krajach stosowana jest wymienna wersja igieł o tak szerokiej średnicy.

Aspiracja szpiku kostnego

Zazwyczaj grzebień biodrowy jest wybierany jako miejsce, do którego aspirowany jest szpik kostny. Alternatywnie można wybrać powierzchnię pośladkową skrzydła Ili, panewki i bliższej części kości ramiennej (ryc. 4). U psów i kotów karłowatych zaleca się wybór panewki. U zwierząt z ciężką otyłością czasami warto wybrać grzebień piszczelowy.

Rys. 4. Miejsca powszechnie używane do aspiracji szpiku kostnego

Kilka czystych szkiełek jest umieszczonych na czystej powierzchni, ustawiając je prawie pionowo. Przygotuj drugi zestaw slajdów odpowiedni do tworzenia rozmazów. Potrzebnych jest 2 asystentów: jeden naprawia zwierzę, a drugi pomaga w przygotowaniu rozmazów (jeśli próbki miały czas na zwijanie się przed wymazaniem, wyniki są trudne lub niemożliwe do zinterpretowania).

Utrata chorego zwierzęcia

Zarówno aspiracja szpiku kostnego, jak i biopsja nakłucia mogą być wykonywane w znieczuleniu miejscowym i przy użyciu lekkich środków uspokajających (z zastosowaniem kombinacji leków przeciwbólowych neuroleptycznych). Znieczulenie miejscowe powinno być stosowane zawsze, gdy nie ma ograniczeń w stosowaniu chemikaliów do utrwalania. Dla psów ras karłowatych i kotów, których próbki pobierane są przez panewkę, zaleca się wykonanie tej procedury w znieczuleniu ogólnym ze względu na bliskość nerwu kulszowego do miejsca biopsji. A także z powodu potrzeby zapewnienia bezruchu. Sposób pobierania próbek przez jelito kręte opisano szczegółowo poniżej.

Ułóż psa w pozycji leżącej z wygiętymi i przyciśniętymi nogami jak ułożenie sfinksa (ryc. 5). Poczuj grzebień biodrowy palcami. Golić obszar i aseptycznie go. Infiltruj skórę i warstwę podskórną ponad grzebieniem biodrowym w znieczuleniu miejscowym przy użyciu igły o rozmiarze 23 mm i długości 25 mm. Wprowadzić igłę, aż trafi w kość, a następnie wprowadzić okostną do znieczulenia miejscowego. Jest to bardzo ważne, ponieważ w przeciwnym razie procedura będzie bolesna.

Rys. 5. Pies jest w stanie odessać szpik kostny. Tylne nogi chorego zwierzęcia są zgięte i dociśnięte do ciała.

Za pomocą skalpela wykonaj małe, podzielone nacięcie skóry obejmujące ten obszar. Trzymając mocno grzebień biodrowy lewą ręką, wbij igłę w tkankę podskórną i mięsień, aż dotknie kości. Obróć igłę, naciskając ją jednocześnie. W tym momencie bardzo ważne jest, aby nie zmieniać kierunku ruchu igły: powinien być umieszczony pionowo lub lekko nachylony w kierunku wentylacyjno-przyśrodkowym. Po przejściu igły przez zwartą warstwę kości należy ją mocno zaciśnąć wewnątrz kości biodrowej. Następnie mandryn usuwa się z igły aspiracyjnej, strzykawkę 10 lub 20 ml mocuje się do igły i wytwarza podciśnienie. Na tym etapie pies może doświadczyć chwilowej niedogodności. Gdy tylko niewielka ilość krwawego płynu pojawi się w strzykawce, należy zatrzymać aspirację. W przeciwnym razie zebrany szpik kostny zostanie nadmiernie rozcieńczony krwią.

Wyjąć strzykawkę i igłę jako całość, bez ich oddzielania. Zastosuj kroplę szpiku kostnego na górze każdego szkiełka (Rysunek 6). Małe szpikulce szpiku pozostają przyklejone do szkła po tym, jak krew spłynęła grawitacyjnie (ryc. 7). Bardzo ważne jest szybkie wykonywanie uderzeń. Konieczne jest pobranie jednego ze szkiełek ze szpikiem kostnym i nałożenie na niego pod kątem prostym drugiego szkiełka (ryc. 8). Przy niewielkim wysiłku szybko przytrzymaj drugi (górny) szkiełko na próbce umieszczonej na pierwszym szkiełku (rys. 9). Powoduje to powstanie smugi na spodzie drugiego szkiełka. Małe cząsteczki bladego odcienia na szkiełku należą do szpiku kostnego. Następnie zamknij podzielone nacięcie jednym szwem.

Rys. 6. Krople mózgu są natychmiast nakładane na wierzchołki zainstalowanych slajdów.

Rys. 7. Gdy krew z winz wypływa, widoczne są blade cząstki szpiku kostnego przylegające do szkła.

Rys. 8. Trzymając jedną ze slajdów w lewej ręce, weź drugi slajd w prawą rękę i nałóż go na pierwszy pod kątem prostym. Lekko naciśnij.

Rys. 9. Szybko umieść górny szkiełko (w prawej ręce) na pierwszym szkiełku, tworząc rozmaz na dolnej powierzchni górnego szkiełka.

Nieudane próby aspiracji szpiku kostnego

Powody mogą być następujące:

1. Nieudane wykonanie:

igła nie przeszła całkowicie przez bliższą zwartą warstwę kostną; jeśli tak, włóż mandryn i popchnij igłę jeszcze przed próbą ponownego zasysania;

igła mogłaby wejść w przeciwległą zwartą warstwę kości; w takim przypadku należy stopniowo wycofywać igłę, aż możliwe będzie zasysanie.

2. Zwłóknienie szpiku. W tej sytuacji może występować zwiększona masa tkanki włóknistej wewnątrz jamy szpiku kostnego, co może uniemożliwić aspirację elementów krwiotwórczych.

3. Myelophthis Szpik kostny, który jest „wypychany” przez komórki nowotworowe, może nie być w stanie wytworzyć komórek niezbędnych do diagnozy.

4. W przypadkach, w których powtarzające się próby aspiracji szpiku kostnego są nieskuteczne, zaleca się wykonanie biopsji nakłuwającej szpiku kostnego.

Technika biopsji szpiku kostnego stosowana w Wielkiej Brytanii

Ta procedura wymaga igły Jemshidi. Pies umieszcza się i przygotowuje do wykonania aspiracji szpiku kostnego. Igła Jemshid jest wkładana przez zewnętrzną osłonę grzebienia biodrowego w sposób opisany powyżej. Stylet wyjmuje się i kaniulę wysuwa się 1-2 cm dalej w zagłębienie kości. Następnie igła jest szybko obracana w jednym kierunku, bez przykładania nacisku: ruch ten odcina kolumnę szpiku kostnego od podstawy. Igła jest usuwana z kości. Następnie, używając tępej sondy, wepchnij nacięcie przez najbliższy koniec igły. Igła ma mały stożek i, popychając próbkę przez drugi koniec, można ją mocno zgnieść. W tym przypadku podzielone nacięcie jest zamknięte pojedynczym szwem. Polędwicę utrwala się w 10% roztworze formaliny.

Aspiruj przed wysyłką do laboratorium należy wysuszyć i utrwalić w alkoholu metylowym przez 3 minuty. Aby wykonać specjalny kolor, należy przesłać 2 lub więcej szkiełek. Często warto użyć szybkiego barwienia na miejscu.

Biopsja szpiku kostnego powinna być utrwalona w formalinie i wysłana do laboratorium w zwykły sposób.

Technika szpiku kostnego punkcikuje w naszym kraju

W naszym kraju punkcik szpiku kostnego jest częściej uzyskiwany od 2 do 3 segmentów mostka, czasami z żeber lub kości biodrowej.

Psy są ustalone w pozycji bocznej na wznak. Zaleca się stosowanie znieczulenia (blokada Novocain). W obszarze drugiego i trzeciego segmentu mostka wycina się wełnę. Skóra jest dezynfekowana 70% alkoholem.

Użyj strzykawki o pojemności 20 ml i igły IS-2 lub igły zaprojektowanej przez V.S. Kondratieva, S. P. Kowalewa. Przyrządy są sterylizowane przez gotowanie, suszone w termostacie i zwilżane roztworem hepatyny lub 3,8% roztworem cytrynianu sodu przed otrzymaniem punktowego.

Igła jest wkładana od dołu do góry, wycofując się ze środka segmentu na bok o 1-2 cm, przebijając skórę, tkankę podskórną i mięśnie piersiowe, docierając do kości klatki piersiowej. Stosując pewną siłę, przebijają okostną, zwartą część kości, i wpadają w gąbczastą część segmentu (dokonuje się swego rodzaju chrupnięcie). Usuń mandrynę, załóż strzykawkę i energicznie odessaj szpik kostny.

Punktuje się w objętości nie większej niż 0,2-0,3 ml, aby uniknąć domieszania dużych ilości krwi. Jak tylko nakłucie pojawiło się w strzykawce, pobieranie próbek zostało zakończone. Podsumowując, miejsce nakłucia jest ponownie traktowane alkoholem.

Powstały punktowy materiał umieszcza się na szkiełku do zegarków parafinowych i rozmazy natychmiast przygotowuje się na ogrzewanych szkiełkach. Rozmazy są suszone, utrwalane i barwione metodą Pappenheima.

Badanie punkcji szpiku kostnego

Aby określić procent elementów komórkowych w szpiku kostnym (aby uzyskać mielogram), zlicza się 500-1000 komórek (najlepiej w części, w której rozmaz nie jest zbyt gruby). Ilość hemoglobiny określa się ogólnie przyjętą metodą. W celu obliczenia czerwonych krwinek w 1,0 -3 ml próbki, do probówki zawierającej 4 ml izotonicznego roztworu chlorku sodu dodaje się 0,2 ml punkcatu za pomocą pipety z hemogramu Sali (rozcieńczenie 1: 200). W celu określenia liczby mielokariocytów (wszystkie komórki jądrzaste punkciku mostka), 0,02 ml punkcatu (rozcieńczenie 1: 100) dodaje się do innej probówki z 2 ml płynu Türk. Komórki zlicza się zwykłą metodą w komorze zliczającej Goryaeva.

Badanie składu morfologicznego krwi obwodowej nie zawsze odpowiednio odzwierciedla naturę zmian w narządach hemopoezy. Jest to związane z diagnostyką różnicową hemoblastozy. W szczególności, w przypadku aleukemicznych wariantów hemoblastozy, gdy skład komórkowy krwi nie ulega zmianie lub zmiany te są niewielkie, znaczące zmiany występują w szpiku kostnym.

W szpiku kostnym znajdują się komórki macierzyste, z których rozwijają się wszystkie typy komórek krwi. Badanie szpiku kostnego pozwala określić jego stan funkcjonalny.

Wzmocnienie hematopoezy szpiku kostnego objawia się wejściem niedojrzałych komórek do krwi i występuje, gdy utrata krwi, zwiększone zniszczenie czerwonych krwinek, upośledzenie wymiany gazowej, infekcje, inwazje i zatrucia.

Spadek hematopoezy szpiku kostnego występuje pod wpływem czynników fizykochemicznych, toksyn i charakteryzuje się zmniejszeniem liczby komórek mielopoezy (erytrocytów, płytek krwi, leukocytów) lub zmniejszeniem liczby któregokolwiek z nich.

Wypaczenie hematopoezy szpiku kostnego jest związane z zakażeniami i zatruciami i wyraża się pojawieniem się zmienionych komórek we krwi. W badaniu punktowego szpiku kostnego ujawniono naruszenia tworzenia krwi na podstawie określenia stosunku liczby komórek różnych gatunków do ich dojrzałości.

W punkcji określa się liczbę erytrocytów, mielokariocytów (komórek zawierających jądro) i hemoglobiny, aw rozmazach (po barwieniu Pappenheimem) zlicza się mielogram.

Analizując mielogramy, ilościowe przesunięcia między komórkami o różnym stopniu dojrzałości erytropoezy i leukopoezy, określa się zmiany w zależności między liczbą elementów leukopoezy a liczbą jądrowych form erytropoezy.

Wzrost liczby komórek szpiku kostnego spowodowany elementami erytrocytów wskazuje na rozrost zarodka erytrocytów, który może być spowodowany utratą krwi, hemolizą, niedokrwistością z niedoborem witaminy B12. Jeśli stwierdzą jednoczesny spadek liczby komórek w erytro i leukopoezie, stosunek między nimi może pozostać niezmieniony, jak to ma miejsce w przypadku niedokrwistości hipoplastycznych i aplastycznych. W hiperplazji elementów szpikowych szpiku kostnego obserwuje się wyraźne przesunięcie stosunku leuko-erytroblastycznego w kierunku kiełków leukocytów (procesów mieloproliferacyjnych), które mogą wystąpić w przypadku zakażeń, zatruć i hemoblastozy.